termen en definities
Elk vak kent de nodige vaktermen die niet bij iedereen bekend zijn. Hieronder vindt je een lijst van de op deze website gebruikte vaktermen. Door er met de cursor over te gaan verschijnt een venstertje dat beknopte uitleg over de aangewezen vakterm geeft.
asferische lens
- Gegevens
- Gemaakt op zaterdag 11 juli 2026 14:20
- Laatst bijgewerkt op woensdag 15 juli 2026 14:31
- Gepubliceerd op zaterdag 11 juli 2026 14:26
- Hits: 261
Doordat de kromming geleidelijk afvlakt naar de randen toe, kunnen asferische brillenglazen veel dunner en platter worden geslepen. Dit voorkomt het ongewenste "jampotjes-effect" bij hoge sterktes en geeft een natuurlijker beeld.
Albert Einstein(1879 –1955)
- Gegevens
- Gemaakt op maandag 22 juni 2026 12:10
- Laatst bijgewerkt op maandag 22 juni 2026 12:17
- Gepubliceerd op maandag 22 juni 2026 12:16
- Hits: 295
Het foto-elektrisch effect
Wanneer licht op een metaal valt, kunnen elektronen uit het metaal worden losgemaakt.
Dit effect werd verklaard door Einstein en is een belangrijk bewijs dat licht uit deeltjes (fotonen) bestaat.
De formule
hf = Θ + Ek
Betekenis van de symbolen
- h = constante van Planck
- f = frequentie van het licht
- hf = energie van één foton
- Θ = uittree-arbeid (energie nodig om elektron los te maken uit het metaal)
- Ek = kinetische energie van het vrijgekomen elektron
Wat gebeurt er?
Een foton komt in botsing met een elektron in het metaal:
Stap 1: Het foton levert energie hf
Stap 2: Een deel wordt gebruikt om het elektron los te maken (Θ)
Stap 3: De rest wordt kinetische energie (Ek)
Drempelfrequentie
Als hf kleiner is dan Θ, dan komen er geen elektronen vrij. Er bestaat dus een minimale frequentie:
f0 = Θ / h
Schematische weergave
Licht (foton)
↓
hf energie
↓
[ METAAL ]
| |
| └── Eₖ (bewegende elektron)
|
└──────── Θ (uittree-arbeid)
Betekenis in de natuurkunde
Dit verschijnsel behoort tot het domein van de kwantummechanica en werd één van de belangrijkste bewijzen dat licht niet alleen een golf is, maar ook uit deeltjes bestaat.
Zie ook:
Wilhelm Wien(1864-1928
- Gegevens
- Gemaakt op zaterdag 20 juni 2026 16:43
- Laatst bijgewerkt op zaterdag 27 juni 2026 18:36
- Gepubliceerd op zaterdag 20 juni 2026 16:43
- Hits: 294
Wilhelm Wien speelde een cruciale rol in het begrijpen van de kleur en temperatuur van gloeiende voorwerpen, waaronder de zon.
Hij formuleerde in 1893 de wet van Wien, die zegt:
Volgens de wet van Wien verschuift het maximum van de warmtestraling naar kortere golflengten naarmate een voorwerp warmer wordt. Koele voorwerpen stralen vooral infrarood uit.Bijvoorbeeld een kachel. Rond 800 K (ongeveer 530 °C) wordt een voorwerp roodgloeiend. Bij enkele duizenden graden wordt het geel-wit, zoals een gloeilampdraad. De zon, met een oppervlaktetemperatuur van ongeveer 5.800 K, straalt het sterkst in het groen-gele deel van het spectrum, maar zendt voldoende licht van alle zichtbare kleuren uit om voor ons vrijwel wit te lijken.
cel
- Gegevens
- Gemaakt op donderdag 11 juni 2026 12:23
- Laatst bijgewerkt op maandag 10 augustus 2026 14:08
- Gepubliceerd op donderdag 11 juni 2026 12:32
- Hits: 322
prokariotische cellen
De eerste levensvormen(organismen) op aarde onstonden drie tot vier miljard jaar geleden. Het waren vermoedelijk prokaryoten(pro=voor, karyon=pit of kern). Te weten eencellige levensvormen zonder celkern, zonder membraangebonden organellen en zonder mitochondriën.
Deze prokaryoten zijn onder te verdelen in bacteriën en archaea.
Beide groepen organismen bestaan vandaag de dag nog steeds en zijn extreem succesvol.
Archaea kunnen overleven onder extreme omstandigheden, zoals in heetwaterbronnen(100 C), zoutmeren, zeer zure of basische omgevingen, hoge druk (diepzee) en in koelwaterleidingen van kerncentrales. Ze hebben membranen en enzymen die stabiel blijven onder extreme omstandigheden.
Bacteriën en archaea voeren alle noodzakelijke levensprocessen zoals groei, stofwisseling, energie produceren, voortplanting en celdeling uit.
Bacteriën en archaea lijken uiterlijk op elkaar, maar verschillen in membraan, celwand, genetica, eiwitten, metabolisme en evolutie — archaea lijken biochemisch zelfs meer op eukaryoten dan op bacteriën.
De prokaryotische cel wordt omgeven door een plasmamembraan. Bij veel soorten bevindt zich daarbuiten een stevige celwand. Sommige bacteriën bezitten bovendien een extra beschermende laag, de capsule of slijmlaag geheten.
Behalve vorm en stevigheid, scheidt het plasmamembraan de celinhoud van de omgeving en regelt welke stoffen de cel kunnen binnenkomen of verlaten.
De celinhoud bestaat uit het cytoplasma. Het cytoplasma bestaat uit cytosol
Prokaryoten hebben doorgaans een diameter van ongeveer 0,5 tot 2,0 micrometer (µm).
Veel prokaryoten bezitten daarnaast kleine, extra DNA-ringen die plasmiden worden genoemd. Deze bevatten vaak genen die voordelen bieden, zoals resistentie tegen antibiotica.
Aan de buitenzijde van de cel kunnen zich flagellen en pili bevinden. Flagellen dienen voor de voortbeweging van de cel, terwijl pili een rol spelen bij de hechting aan oppervlakken en bij de uitwisseling van genetisch materiaal tussen cellen.
Eukaryoten of eencellige organismen met een celkern zijn vermoedelijk ontstaan uit een archaea‑achtige voorouder (Asgard‑archea) die een bacterie insloot.
Melkweg: Wat doet de naam er toe?
- Gegevens
- Gemaakt op donderdag 23 april 2026 15:49
- Laatst bijgewerkt op zondag 24 mei 2026 09:49
- Gepubliceerd op donderdag 23 april 2026 15:52
- Hits: 484
Melkweg: Wat doet de naam er toe?
Mensen hebben vele namen en mythes gewijd aan de Melkweg.De naam Melkweg die astronomen gebruiken, komt uit het oud Griekse woord gala dat melk betekent. Een mythe vertelt dat de Melkweg werd gecreëerd toen Hera de echtgenote van de Grieks oppergod Zeus tijdens de borstvoeding van de halfgod Herakles, deze wegduwde en daarbij haar melk morste: "Galaxias".
Dit is slechts een van de namen die mensen gegeven hebben aan die band van licht aan de nachtelijke hemel.
De Armeniërs noemden het "Shvil Tivna"(Weg van Stro).
De Aboriginals hadden het over "Wodliparri": kampvuren aan de rivier.
In China had men het het over "yínhé": ziveren rivier.
In de Egyptische mythologie werd de Melkweg gezien als een “hemelse rivier” die de aarde met de hemel verbond. De Melkweg werd geassocieerd met Nut, de godin van de hemel. Nut werd soms gezien als de belichaming van de Melkweg zelf, of als een goddelijke figuur die de sterrenhemel overspant.
Meer artikelen...
Subcategorieën
-
termen en definities
Door met de cursor een term aan te wijzen verschijnt er een venstertje met beknopte uitleg
- Aantal artikelen:
- 60
-
deeltjes fysica
- Aantal artikelen:
- 6