Colofon

termen en definities

Elk vak kent de nodige vaktermen die niet bij iedereen bekend zijn. Hieronder vindt je een lijst van de op deze website gebruikte vaktermen. Door er met de cursor over te gaan verschijnt een venstertje dat beknopte uitleg over de aangewezen vakterm geeft.

cel

  • Afdrukken
Gegevens
Gemaakt op donderdag 11 juni 2026 12:23
Laatst bijgewerkt op zondag 14 juni 2026 12:09
Gepubliceerd op donderdag 11 juni 2026 12:32
Hits: 31
De eerste organismen op aarde waren eencellige levensvormen zonder celkern. Deze organismen, die tegenwoordig nog steeds voorkomen, kunnen overleven onder extreme omstandigheden, zoals in heetwaterbronnen, zoutmeren en zelfs kerncentrales. Zij worden prokaryoten genoemd en omvatten de domeinen bacteriën en archaea.
Archaea ontstonden ongeveer drie tot vier miljard jaar geleden op aarde. Volgens een veelgeaccepteerde hypothese zijn op een bepaald moment in de evolutie twee archaeacellen met elkaar versmolten. Uit deze symbiotische samenwerking zouden de eerste eukaryoten zijn ontstaan: eencellige organismen met een echte celkern.

Prokaryotische cellen

Prokaryotische cellen worden gekenmerkt door hun eenvoudige bouw. Zij beschikken niet over een celkern en missen andere membraangebonden organellen. Toch zijn zij in staat alle noodzakelijke levensprocessen uit te voeren, waaronder groei, stofwisseling en celdeling.
Het DNA van een prokaryotische cel bestaat meestal uit één enkel circulair chromosoom dat zich vrij in het cytoplasma bevindt. Het gebied waarin dit DNA ligt, wordt het nucleoïde genoemd.
Prokaryoten hebben doorgaans een diameter van ongeveer 0,5 tot 2,0 micrometer (µm).
De cel wordt omgeven door een plasmamembraan. Bij veel soorten bevindt zich daarbuiten een stevige celwand. Sommige bacteriën bezitten bovendien een extra beschermende laag, de capsule of slijmlaag genoemd.
Het plasmamembraan geeft de cel vorm en stevigheid, scheidt de celinhoud van de omgeving en regelt welke stoffen de cel kunnen binnenkomen of verlaten.
Het cytoplasma bevat naast het erfelijk materiaal ook ribosomen en verschillende insluitsels waarin voedingsstoffen of reservestoffen kunnen worden opgeslagen.
Veel prokaryoten bezitten daarnaast kleine, extra DNA-ringen die plasmiden worden genoemd. Deze bevatten vaak genen die voordelen bieden, zoals resistentie tegen antibiotica.
Aan de buitenzijde van de cel kunnen zich flagellen en pili bevinden. Flagellen dienen voor de voortbeweging van de cel, terwijl pili een rol spelen bij de hechting aan oppervlakken en bij de uitwisseling van genetisch materiaal tussen cellen.

Melkweg: Wat doet de naam er toe?

  • Afdrukken
Gegevens
Gemaakt op donderdag 23 april 2026 15:49
Laatst bijgewerkt op zondag 24 mei 2026 09:49
Gepubliceerd op donderdag 23 april 2026 15:52
Hits: 211

Melkweg: Wat doet de naam er toe?

Mensen hebben vele namen en mythes gewijd aan de Melkweg.
De naam Melkweg die astronomen gebruiken, komt uit het oud Griekse woord gala dat melk betekent. Een mythe vertelt dat de Melkweg werd gecreëerd toen Hera de echtgenote van de Grieks oppergod Zeus tijdens de borstvoeding van de halfgod Herakles, deze wegduwde en daarbij haar melk morste: "Galaxias".
Dit is slechts een van de namen die mensen gegeven hebben aan die band van licht aan de nachtelijke hemel.
De Armeniërs noemden het "Shvil Tivna"(Weg van Stro).
De Aboriginals hadden het over "Wodliparri": kampvuren aan de rivier.
In China had men het het over "yínhé": ziveren rivier.
In de Egyptische mythologie werd de Melkweg gezien als een “hemelse rivier” die de aarde met de hemel verbond. De Melkweg werd geassocieerd met Nut, de godin van de hemel. Nut werd soms gezien als de belichaming van de Melkweg zelf, of als een goddelijke figuur die de sterrenhemel overspant.

Holding

  • Afdrukken
Gegevens
Gemaakt op dinsdag 17 februari 2026 15:00
Laatst bijgewerkt op woensdag 18 februari 2026 09:52
Gepubliceerd op dinsdag 17 februari 2026 15:12
Hits: 910
Holding is alles wat de kliniek of ambulante GGZ kan doen om de psychiatrische patiënt of patiëntengroep, zich aangenaam, veilig en zo veel mogelijk vrij van stress te laten voelen.
Holding in de hier bedoelde betekenis, is ook de lijm of cement tussen mij als degene die hulp wil aanbieden en de patiënt aan wie ik mijn hulp aanbied.
Hoe wordt dit een stevig cement of een stevige flexibele lijm?
Wat zijn de bestanddelen van deze cement?
Vanuit mij als hulpverlener het zoveel mogelijk tonen van vriendelijkheid, acceptatie, warmte, openheid, gulheid, tijd, rust, duidelijkheid, geduld en kalmte.
Daarnaast een niet veroordelend oog , openheid en respect voor iemands wezen, leefruimte, veiligheid, rust, behoefte, mening en houding.
Ik dien te beschikken over het vermogen om de intense, ongeordende of overweldigende emoties van de patiënt te “dragen” of te bevatten zonder er zelf door overspoeld te raken.
Mij beschikbaar en betrouwbaar tonen naar de patiënt.
Zorgen voor een consistente omgeving en dagindeling.
De verblijfs omgeving dient te voldoen aan de omvang, behaaglijkheid en comfort van een gemiddeld huishouden. Er dienen bijvoorbeeld planten en bloemen aanwezig te zijn, Er dient een duidelijk binnen en buiten te zijn. Ik laat de rest aan uw verbeeldingskracht.
Dit alles in korte overzichtelijke contactmomenten, met behoud van eigen waarde, zonder eigen grenzen vergeten te stellen.

Antipsychiatrie

  • Afdrukken
Gegevens
Gemaakt op woensdag 18 februari 2026 12:05
Laatst bijgewerkt op woensdag 18 februari 2026 12:05
Gepubliceerd op woensdag 18 februari 2026 12:08
Hits: 908
de antipsychiatrie (1965-1985) bekend van kreten zoals 'baas in eigen brein', machtsongelijkheid tussen arts en patiënt'' en het bestrijden van het 'patiënt stigma', is een reactie op de periode in de psychiatrie, toen het patiënten bestaan in de inrichtingen werd getekend door het in grote groepen ondergaan van arbeidstherapie, elektroshocks en medicatie.
Kritische hulpverleners vonden dat patiënten onderdrukt werden in de psychiatrische ziekenhuizen en niet langer moesten worden afgescheept met een pil en een schouderklopje, maar dat men op zoek moest gaan naar de psychologische en sociale oorzaken van hun problemen, door intensief met hen te praten, eventueel met het gezin erbij.
Patiënten moesten in het kader van onafhankelijkheid, gelijkheid, de verpersoonlijking, individualisering en vermenselijking voortaan als gelijkwaardig gezien worden aan de arts en verpleger en de rol van cliënt aannemen.
Dit alles geschiedde onder invloed van de radicale ideeën van zogeheten antipsychiaters als Laing en Foudraine die onder hulpverleners in de psychiatrische inrichtingen veel weerklank vonden.

gezichtsherkenning

  • Afdrukken
Gegevens
Gemaakt op maandag 15 januari 2024 17:58
Laatst bijgewerkt op maandag 15 januari 2024 18:17
Gepubliceerd op maandag 15 januari 2024 17:58
Hits: 5195
Voorbeelden gezichtsherkenning:
Face ID op smartphones werkt als een wachtwoord maar dan door met de smartphone een foto van uw gezicht te maken. Vervolgens meet de app de afstanden tussen uw gelaatstrekken. Wanneer u de volgende keer in de camera van u smart phone kijkt herkent de app uw gezicht en ontgrendelt uw telefoon. p Bekenden identificeren: Organisaties gebruiken gezichtsherkenning om hun werknemers toegang te geven tot de werkomgeving of hun pc. Klanten van een bank kunnen in sommige landen in supermarkten betalen met face-id.

Opsporing: Face id als een soort vingerafdruk. Iemand die een supermarkt overvalt of pinpasfraude pleegt en op camera wordt vastgelegd kan worden opgespoord wanneer hij reeds bij de politie geregistreerd staat. Of wanneer deze voor een andervergrijp gearresteerd wordt in verband gebracht worden met dit eerdere delict.

Meer artikelen...

  1. Memes of memen
  2. Renaissance (1511–1574)
  3. entropie
  4. Cel biologie

Subcategorieën